CỤ BỔN

Từ khi Lâm xin được việc , đứng bán xăng ở góc đường Brookhurst và Ball.
Đã hơn một năm rồi, sáng nào cũng thế , dù mùa hạ nắng ấm đã lên cao , hay
mùa đông mặt trời lười chưa ngủ dậy , cũng giờ ấy có một cụ già , tóc hớt
ngắn bạc trắng , râu năm chòm để dài không tỉa , nước da ngăm đen , mặc một
bộ quần áo nông dân , cỡi chiếc xe đạp " đòn gánh" màu đỏ đã cũ , chạy ngang
qua đường Brookhurst , quẹo phả trên Ball đến nhà thờ thánh Justin Martyr.
Lần nào cũng vậy khi thấy cụ chạy ngang , Lâm đều giơ cao tay chào. Nhưng cụ
già hình như khi đã cỡi xe thì không bao giờ để ý đến những chuyện chung
quanh , nên nếu có ai để ý thì cái vẫy tay chào của Lâm chỉ như một cử chỉ
khua trong không khí.Có lần Lâm đã ví hành động của cụ già khi cỡ xe đạp ,
cụ đã trở thành con ngựa kéo chiếc xe thổ mộ , mắt đã bị bưng kín hai bên ,
trước mặt chỉ còn là con đường thẳng với bó cỏ lủng lẳng , luôn luôn giữ một
khoảng cách - Đường đi không tới.

Nhưng rồi một sáng kia , Lâm nhìn thấy cụ già chân bước thấp , bước cao
, dắt chiếc xe đạp ra chiều mệt mỏi , lâu lâu lại nhìn xuống cái bánh xe sau
đã xẹp hết hơi , lắc đầu thất vọng , thấy thế Lâm vội vã chạy ra và cất
tiếng chào :
- Good morning sir , Are you Vietnamese ?
Nghe hỏi cụ già ngừng lại mỉm cười , lắc đầu chỉ xuống cái bánh xe đạp ý
muốn nói :
- Coi kìa cái xe đạp khốn khổ của tôi !
Cụ già có phải là người Việt không , tại sao cụ lại lắc đầu , hay cụ
không hiểu mình hỏi gì , Lâm tự nghĩ rồi đánh liều hỏi cụ bằng tiếng Việt
Nam
- Thưa cụ cụ muốn đi lễ
Nghe được tiếng Việt cụ già mừng rỡ , đưa mắt nhìn Lâm từ đầu tới chân
- Anh là người Việt à ? xin lỗi nhá , tôi cứ ngỡ anh là người Đại Hàn hay
Tàu gì đó
Lâm cười và đặt lại câu hỏi
- Cụ muốn đi lễ ?
- Ừ nhưng khổ quá đi mất , chiếc xe này không biết cán đinh từ lúc nào !
Có lẽ trễ lễ mất
Lâm đưa tay đỡ chiếc xe đạp , đề nghị với cụ
- Xe này để đây chút nữa con vá cho , giờ cụ lên xe con đưa cụ đi cho lẹ
Thoáng chút do dự , rồi cụ già giao xe cho Lâm và nói :
- Phiền anh quá , thôi anh cho tôi gởi chiếc xe này lại đây , tôi đi bộ
được rồi , cũng gần ấy mà
Giao xe cho Lâm xong , cụ già bước phăng phăng như chạy , còn Lâm dắt
chiếc xe vào garage mượn dụng cụ của người thợ máy để vá lại xe cho cụ , một
giờ sau khi cụ già trở lại thì Lâm cũng vừa sửa xong , tay còn dính đầy nhớt
đen
- Ấy chết , khổ chưa ! Đã nói tôi chỉ gởi lại đây thôi mà , đồ nghề vá
bánh xe ở nhà tôi có đủ , tôi chỉ làm một nhoáng là xong , giờ làm phiền anh
quá
Lâm chùi tay vào vuông vải
- Thưa cụ con cũng chẳng làm gì , cố giúp để cụ có xe cỡi về nhà
Cụ già móc túi tìm cái ví tiền :
- Thế hết bao nhiêu , tôi xin gởi lại ?
Lâm lắc đầu mỉm cười
- Thưa , con chỉ làm giúp cụ thôi , con không phải là thợ máy nên làm
vụng về quá
Cụ già đưa ngón tay nắn nắn cái vỏ bánh xe đã căng đầy hơi
- cũng giỏi đấy , anh làm ở đây lâu chưa ?
- Thưa cụ được hơn một năm rồi ạ , con chỉ đứng bán xăng buổi sáng , còn
buổi chiều phải đi học thêm
Cụ già tỏ ý bằng lòng và tự nhiên có rất nhiều thương mến dành cho Lâm
- Chịu khó nhỉ , đàn ông ,thanh niên còn trẻ như anh sang đây phải cố
gắng học anh ạ

Hai người , một già một trẻ họ đứng nói chuyện với nhau lâu lắm , như hai
người thân mới gặp lại nhau. Lâm được biết tên của cụ là Bổn ,cụ sang đây
chỉ có một mình. Năm 1975 khi miền nam sụp đổ , cụ làm phu xuống hàng bên
cầu tàu Khánh Hội , con của cụ đã lớn cả rồi , có đứa đã đi lính , nhưng
lương lính chẳng đủ nuôi thân , những lúc về phép cụ vẫn phải cho tiền mua
vé xe đò trở lại đơn vị , hay những lúc có bạn bè rủ đi uống cà phê. Đứa con
gái và thằng con trai út , thì đang học đại học. Khi sinh đứa thứ ba là
thằng út , thì vợ của cụ bị hậu sản , bác sĩ chữa thế nào mà bà sau đó bị
bán thân bất toại , vì thế cả nhà vẫn chỉ trông cậy vào đồng tiền lương của
cụ , Sáng 30 tháng tư 1975 , lúc Sài Gòn đang lên cơn sốt , mọi người đang
lo chạy , thì cụ Bổn vần ra bến tàu như mọi ngày... Rồi xe tăng của địch
tràn vào , rồi mọi người ùa xuống , khi ông Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng
, tàu tháo giây và cụ Bổn trở thành người tỵ nạn bất đắc dĩ
Sang đây , chữ nghĩa không biết , đừng nói là tiếng Anh , ngay cả chữ
Việt cũng cũng không rành nốt , cụ lại chưa bao giờ xa nhà nên vấn đề địa
chỉ nhà cụ bên Việt Nam cụ hoàn toàn không biết , bởi thế cụ mất hẳn sự liên
lạc với gia đình của cụ bên Việt Nam ,
Không dưng cụ Bổn trở thành người bị lưu đày nơi viễn xứ , niềm vui duy
nhất của cụ là ngày ngày đạp xe đi xem lễ , tin tưởng vào đời sau mà hy
vọng. Nhà cụ Bổn là một cái garage được sửa lại thành phòng ngủ , người chủ
nhà cũng tốt , cho cụ cả cái sân sau , thế là cụ Bổn bới hết đất lên làm
vườn , thôi thì cụ trồng đủ thứ , từ rau thơm , hành ngò cho tới rau cải ,
mùng tơi , bí mướp.....Được tiền của chánh phủ cho , cụ trả tiền thuê nhà và
mua gạo , còn dư đồng nào hầu như cụ đã để mua phân và hạt giống. Cụ trồng
thật nhiều nên ăn không hết , cụ lại không bán , quen ai , biết ai , chiều
chiều cụ đạp xe đạp mang rau đến cho họ , họ khen rau của cụ non , ngọt , cụ
Bổn lấy đó làm vui và hãnh diện

Từ sau lần biết Lâm nhờ Lâm sửa cho cụ cái bánh xe đạp lại không lấy
tiền , hai người trở nên thân quen và quí mến nhau , thường thường những
buổi sáng sau khi tan lễ , cụ Bổn vẫn ghé lại chào hỏi Lâm. Còn Lâm cũng hay
ghé nhà cụ Bổn để thăm viếng mỗi khi có thì giờ rảnh. Lâm đã thư về nhà bên
Việt Nam nhờ các em tới khu Khánh Hội hỏi thăm tin tức người nhà của cụ Bổn.
Nhưng không một tin nào gởi qua đáng tin , người nói thế này , người kia lại
nói khác , chỉ có một điều là vợ cụ đã chết ngay sau khi cụ đi được vài
tháng. Thằng con trai lớn đi học tập cải tạo , sau đó không biết về đâu ,
còn hai đứa nhỏ , sau khi mẹ chết anh đi tù , chúng cũng bán nhà ra đi , đi
đâu không ai biết. Thế nên muốn giúp cụ Lâm cũng đành bó tay , nhưng ngược
lại đối với cụ Bổn bằng đó tin tức về gia đình cũng đã là đủ , vì trước kia
một tí tin tức về gia đình cụ cũng không có , bởi lẽ ấy cụ rất biết ơn Lâm ,
cụ thường nói :
- Trên đời này anh là người tốt nhất đối với tôi đấy , anh đã chở tôi đi
lễ nhà thờ Việt Nam mỗi ngày Chúa nhật , lại còn đưa đi đây đi đó , coi hộ
tôi những giấy tờ cần thiết , rồi lại cho người đi tìm vợ con cho tôi nữa ,
thật tôi không biết lấy gì mà trả công cho anh
Những lần nghe cụ Bổn nói thế , Lâm chỉ mỉm cười trả lời
- Có gì đâu thưa cụ , con sang đây cũng chỉ có một mình , nên coi cụ như
ba của con , hay như ông Ngoại của con vậy
Cụ Bổn lắc đầu nguầy nguậy :
- Ấy chết , nói vậy sao được , ngay cả đến cha với con cũng chưa chắc đã
tận tình đến thế , đằng này không phải , tôi không có công sinh , lại không
công dưỡng , thì làm sao tôi dám đưa tay hứng nhận. Những sự anh giúp tôi ,
tôi vẫn cầu nguyện xin Chúa đền đáp cho anh vì tôi biết với sức già của tôi
sẽ không còn dịp để báo đền. Nếu như tôi có đủ điều kiện thì tôi mong được
nhận anh làm con thật , nhưng bây giờ nếu nhận như thế chỉ là muốn anh gắn
bó để giúp tôi thôi , anh cũng bằng tuổi thằng út của tôi đấy

Lâm vội vã về vì chiều nay đã hẹn với cụ Bổn , đưa cụ đi dự thánh lễ
bổn mạng của cộng đoàn - Lễ Mông Triệu - Người tham dự lễ thật đồng , lại có
rước , nên thánh lễ xong cũng đã khá khuya , trên đường về không dưng cụ Bổn
bảo Lâm :
- Cho tôi vào chợ tí anh nhá
- Cụ muốn mua gì?
- Không tôi muốn đọ tấm vé số , hôm qua tôi nằm mơ thấy mình trúng số
anh ạ
Lâm mỉm cười , nụ cười chế diễu những người hay mê tín dị đoan , những
người hay bàn số đề. Mấy người chuyên giải mộng , đoán mơ . Dù cười thế
nhưng Lâm vẫn cho xe rẽ vào chợ chiều ý của cụ Bổn.

Chợ vắng , về khuya thưa người , vài cô tính tiền tựa lưng ngái ngủ ,
cụ Bổn móc tấm vé số ra để đọ :
- Nào để coi , này anh Lâm , mắt anh tinh coi xem thế nào !
Bất đắc dĩ Lâm phải đứng sau lưng cụ Bổn , liếc mắt nhìn tấm vé số trên
tay cụ Bổn , bỗng dưng Lâm giựt vội lấy tấm vé số , ngước lên nhìn những con
số màu đen in đậm trên tấm bảng trắng
- Gì vậy ? trúng hả Lâm
Câu hỏi của cụ Bổn hơi to làm giật mình cô gái đứng tính tiền. Không
trả lời cụ Bổn , Lâm liếc vội nhìn quanh , như sợ có ai theo dõi , rồi cầm
tay cụ Bổ lôi nhanh chạy ra cửa , trong lúc bị Lâm lôi đi miệng cụ Bổn vẫn
bàu nhàu :
- Làm gì vậy , trúng hả , khoan đã , ấy coi chừng ngã ,.....

Không nói một lời Lâm đẩy vội cụ Bổn lên xe , hàng động lôi kéo của
Lâm , sự giằng co của cụ Bổn , đã khiến cô gái tính tiền có sự nghi ngờ , tò
mò rồi tưởng tượng , bởi gần đây trên báo chí đã đăng tải nhiều tin kiện
tụng hay giết nhau vì những tấm vé số , cô bèn gọi điện thoại cho cảnh sát ,
mô tả về hành động lôi kéo vừa qua của hai người khách lạ , hành động cấp
thời của những người đa sự thường sẽ được việc
Cảnh sát xứ này khi muốn bắt giữ ai , đều phải có nguyên nhân , bằng
chứng , khi Cảnh sát tìm đến nhà của cụ Bổn , trong nhà đèn mờ mờ tối , có
tiếng hai người đang nói chuyện , họ không vội vào , mà đã đặt máy ghi âm để
tiện bề làm chứng cớ sau này , chẳng bao lâu , họ nhận thấy trong nhà có
tiếng cãi vả rồi tiếng sô sát. họ liền đạp cửa xông vào và bắt được quả
tang.Cụ Bổn bị đè ngửa trên chiếc sofa đã cũ , trên tay Lâm đang cầm tấm vé
số của cụ Bổn , vì mặt sau của tấm vé số có chữ ký của cụ Bổn , chữ này
chính Lâm đã ghi dùm cụ khi mua. Dĩ nhiên Lâm bị còng tay và tống giam ngay
trong đêm đó , tấm vé số bị cảnh sát tạm giữ , và cụ Bổn cũng được mang về
một trung tâm an toàn để bảo vệ

Sáng hôm sau một nhân viên cảnh sát người Việt , được mời đến để nghe
và dịch cuốn băng nhựa mà họ đã ghi được đêm qua :
- Trúng thật hả ?
- Sịt nói nhỏ thôi trúng thật
- Bao nhiêu ?
- bốn triệu hai
- Chúa ơi mừng quá , tạ ơn Chúa và Mẹ
- Có tiền cụ sẽ làm gì ? Về Việt Nam tìm con của cụ ?
- Không ! Về sao được ?
- Được chứ bây giờ họ về hà rầm đấy mà
- Chuyện đó sau hãy tính hay tôi cho anh đấy
- Không con không dám nhận
- Anh không thích tiền à ?
- Thích chứ ! nhưng nhiều quá , hơn nữa đây là tiền của cụ
- Tôi đã hứa với mình , nếu tôi trúng số tôi sẽ cho anh để đền ơn
- Không con không dám
- Nhận đi , này cầm lấy
- Không , cụ đừng làm vậy , ơ con đã nói con không dám nhận

Sáng sáng những ngày kế tiếp , người ta để ý thấy tại sân nhà thờ St.
Boniface , nơi có thánh lễ bằng tiếng Việt Nam , thường có một chiếc xe
Mercedes mới toanh , chiếc xe đó là của cụ Bổn , và tài xế chính là Lâm
người đứng bán xăng tại góc đường Brookhurst và Ball khi xưa

Đồng Văn